Yorgun Değil, Tükenmiş: Anneliğin Sessiz Yükü
Sokakta, avm’lerde, markette, evlerimizde… Her yerde görürüz onları. Uzakta değil her daim yanımızdadır annelerimiz. Şikayet etmezler yaptıkları işten. Toplumda şikayet etme hakkı tanınmaz onlara. Annelerin iş yükü, bakım yükü iş sayılmaz toplumda. Yaptıkları bakım emeği görünmezdir toplum için. Bir süre sonra anne şunu söyler:
“Ben neden bu kadar yetersiz bir anneyim?”
Tükenmişlik de burada başlar.
Tükenmişlik kavramı ilk olarak Christina Maslach tarafından tanımlanmıştır ve üç temel bileşenden oluşur:
1. Sürekli yorgun ve bitkin hissetme
2. İlişkilerde mesafe ve tahammül düşüşü
3. “Yetersizim” düşüncesinin yerleşmesi
Annelerde en sık görülen bileşen üçüncüsüdür. Kişinin kendini kronik olarak başarısız ve eksik algılaması. Bir babanın çocuğunu parka götürdüğünde “eşine yardım ediyor” denmesi çocuğun bakım yükünün annenin görevi olduğuna dair bir örtük mesajı taşır. Bu durum şuna evrilir. Ev dağınıksa anne yetersiz, çocuk mutlu değilse anne yetersiz, anne yorulup şikayet ediyorsa anne yetersiz.
Yetersizlik hissiyatının sürekli düşünülmesi kişide tükenmişlik riskini artırmaktadır. Tükenmişlik ayrı bir psikiyarik tanı değildir. Majör depresyonla ortak belirtiler gösterebilir. Fakat majör depresyonla karıştırılmamalıdır. Ayırt edici olan noktalar: Tükenmişlik rol odaklıdır (annelik, iş, bakım yükü), depresyon daha yaygın ve süreklidir. Ancak şu belirtiler eşlik ediyorsa profesyonel destek önemlidir:
- Gün boyu çökkünlük
- Keyif alamama
- Uyku ve iştah değişiklikleri
- Yoğun suçluluk düşünceleri
ANNELER İÇİN KRİTİK MÜDAHALELER
Yük paylaşımı talep etmek zayıflık göstergesi değildir. Unutmayın çocuklarınız sadece size ait olmadığı gibi sorumlulukları da sadece size ait değildir. Gün içerisinde en az 20 dakikalık annelik rolüne ait olmayan size ait olan zamanlar ayırmanız çok önemlidir. Kendi kendinize yetersizim demek yerine çabalıyorum mesajları vermek sizi daha iyi hissettirebilir.
Anneler çoğu zaman yorgun değildir. Onlar görülmeyen yüklerinin altında her zaman daha iyi bir anne olmaya çalışan bireylerdir. Unutmayın tükenmiş olmak bir zayıflık göstergesi değildir. Gerçekçi olmayan beklentiler silsilesidir.
Uzman Psikolog Selin ALPTEKİN
