Her gün paylaştığımız selfieler, aldığımız beğeniler ve takipçi sayılarımız sadece birer rakam mı, yoksa karakter yapımızı şekillendiren birer araç mı?
Psikoloji dünyası bu soruya "Dijital Narsizm" kavramıyla yanıt veriyor. Bilimsel araştırmalar sosyal medyanın narsizmi nasıl tetiklediğini şöyle açıklıyor:
Geri Bildirim Döngüsü ve Dopamin: Nörobilimsel çalışmalar, sosyal medyadan gelen "beğeni" ve "onay" bildirimlerinin beyindeki ventral striatum (ödül merkezi) bölgesini aktifleştirdiğini gösteriyor. Bu anlık onaylanma ihtiyacı, özellikle narsistik eğilimi olan bireylerde bir "bağımlılık döngüsü" yaratarak özseverliği besliyor.
İdeal Benlik vs. Gerçek Benlik: Sosyal medya, bireylere kendilerini oldukları gibi değil, "olmak istedikleri gibi" sunma imkanı tanır. Büyüklenmeci narsizm, bu platformlarda sergilenen lüks yaşamlar ve fiziksel kusursuzluk üzerinden kendine alan bulur (Buffardi & Campbell, 2008). Kişi, yarattığı bu dijital ikonla gerçekliği arasındaki bağı kopardığında narsistik yaralanmalara daha açık hale gelir.
Empati Erozyonu: Narsizmin en belirgin özelliklerinden biri empati eksikliğidir. Bazı çalışmalar, dijital etkileşimlerin yüzeyselliğinin, yüz yüze iletişimdeki derin empati kurma becerisini zayıflatabildiğini öne sürüyor. Ekranlar, başkalarını birer "izleyici" veya "onay mekanizması" olarak görmemize neden olabiliyor.
Kırılgan Narsizm ve Sosyal Karşılaştırma: Sadece "kendini beğenme" değil, sürekli başkalarıyla rekabet etme ve yetersizlik hissetme hali olan kırılgan narsizm de sosyal medyada tetiklenir. Başkalarının "filtrelenmiş" hayatlarıyla yapılan kıyaslamalar, kişinin kendi değerini sadece dış onaya bağlamasına yol açar.
Sonuç olarak sosyal medya narsizmi tek başına "yaratmaz", ancak var olan eğilimleri büyütebilir veya görünür kılabilir.
Çözüm, dijital dünyada geçirdiğimiz zamanı pasif bir onay arayışından, aktif ve anlamlı bir bağ kurma aracına dönüştürmektir. Kendinize sorun: Paylaşım yaparken amacınız bağ kurmak mı, yoksa onaylanmak mı?
Kaynakça
● Buffardi, L. E., & Campbell, W. K. (2008). "Narcissism and Social Networking Web Sites." Personality and Social Psychology Bulletin.
● Twenge, J. M., & Campbell, W. K. (2009). "The Narcissism Epidemic: Living in the Age of Entitlement."
● Dumas, T. M., et al. (2017). "What’s in a Like? Affirmation Seeking on Social Media and its Relationship with Self-Esteem and Narcissism."
