Okul öncesi dönem çocuğun gelişimsel olarak en hızlı büyüdüğü dönemdir. İlk çocukluk dönemi olarak adlandırılan bu dönemde çocuk zihinsel, fiziksel, sosyal ve psikolojik olarak hızlı bir gelişim gösterir. Bu dönemde bu gelişimin yanında çocuğun fiziksel olarak kendi bedenini tanımaya ve karşı cinse olan ilgisinin de arttırdığı bir dönemdir. Bu süreç de çocuk genelde iyi bir gözlemcidir ve kendisinde ve çevresinde olan tüm değişiklikleri birebir gözlenmektedir.
Çocuğun cinsel özdeşimini benimsemesi yani kız ya da erkek olduğunun ayrımına varması 3-4 yaşlarında gerçekleşir. 3 yaş sonrasında kız çocuk anneye, erkek çocuğun babaya benzeme istediği canlanır.
Çocuk merak ettiği sorularla ilgili anne ya da babasına sormaya başlar. Bu dönemden itibaren anne ya da baba çocuğun sağlıklı gelişmesi için doğru modeller olacak şekilde kendilerini ifade etmelidirler. Çocukların büyük çoğunluğu bu yaş dönemlerinde sosyal ortamda kendisinin ya da arkadaşının cinsel organı ile oynamak isteyebilirler ancak bu durum ebeveynler tarafından yanlış algılanabilir bu durum bu yaş dönemleri için sadece merak duygusunun uyanmasıdır. Çocuk bu merakından dolayı cezalandırılmamalıdır.
Yaş Dönemlerine Göre Cinsel Gelişim
0-2 Yaş Cinsel Gelişim
• Bebek kucağa alınma ve okşanma ile bedensel teması ve bundan haz almayı öğrenir.
• Cinsel kimlik ve rol gelişimi başlar yani kız ya da erkek olduğunu anlamaya başlar.
• 1 yaş civarında bebekler cinsel organları fark edip oynamaya başlarlar.
3 Yaş Dönemi Cinsel Gelişim
• Tuvalet eğitimi ile beraber cinsel bölgenin daha çok farkına varır.
• Diğer çocukların kız ve erkek olduklarını bilir ve buna uygun davranmaya başlar.
• Cinsel organlar ve bedensel fonksiyonlara isimler vermeye başlar. Bu dönemde çocuklara cinsellikle ilgili bilgi verilmeye başlanabilir.
• Bedensel temastan hoşlanır.
4 Yaş Dönemi Cinsel Gelişim
• Bebeklerin nereden ve nasıl geldiğine dair sorular sormaya başlar.
• Akranları ve oyuncakları aracılığı ile cinselliği anlamaya başlar.
• Başkalarının tuvalette ne yaptığını merak eder ve argo konuşmaya başlar.
5 Yaş Dönemi Cinsel Gelişim
• Bebeklerin nasıl oluştuklarından ziyade nereden geldiklerini merak ederler.
• Giyinirken ve banyoda kimsenin bulunmasını istemezler.
• Kadın ve erkek rollerine ilgileri artar.
• Mastürbasyon süreci devam eder.
Yaş dönemlerine bağlı cinsel gelişim özellikleri yukarıda belirtildiği gibidir.
Anne baba olarak çocukların gelişimsel sürecinde cinsel gelişimle ilgili sordukları soruları peki nasıl yanıt vereceğiz diye düşünebilirsiniz. Çocuklarınıza cinsel gelişim ile ilgili doğru bilgiler verebilmeniz için önce anne baba olarak sizlerin doğru bilgileri bilmeniz gerekir.
Sosyal ve toplumsal olarak cinsellik çocukluklarınızdan beri konuşulması ayıp ya da yasak olarak belki sizlere öğretildi ancak günümüzde kendi çocuklarımıza doğru ve yaşına uygun bilgiler vermezsek onlar çevrelerinden ya da sosyal medyadan sorularına doğru ya da yanlış cevaplar bulacaklar ve belki de bu cevaplar onların cinsel gelişimleri için ileriki dönemler için yanlış sonuçlara neden olacaktır.
Bu bağlamda uzmanlar çocuklara cinsellikle ilgili doğru bilginin aile ortamında verilmesi gerektiğini vurgularlar. Bazı durumlar da aile bilgiyi veremeyeceğini düşünürse profesyonel destek yardımı ile çocuğunun cinsellikle ilgili sorduğu soruların yanıtlarını verebilir.
Okul öncesi dönem de çocuklar 3-4 yaşlarında cinsellikle ilgili olarak ben nereden geldim, beni leylekler mi getirdi gibi sorular sormaya başlar bu dönemde çocuklara “Annenin karnında oldun ve doğuma kadar orada güven içinde büyüdün “ şeklinde bir yanıt yeterli olacaktır. (Yavuzer,2003). Ancak sorduğu soruya mutlaka cevap vermek gerekir, soruyu duyumsamazlıktan gelmek ya da geçiştirmek çocuk için başka soruların belirmesini ve size olan güvenini kaybetmesine neden olacaktır.
Aynı soruya 4-6 yaş arasında “Bütün bebekler gibi sen de babanın bir tohumu ve annenin bir yumurtasından yapıldın. Babanın tohumu ile annenin yumurtası annenin karnında bir araya geldiler; yani sen çok özelsin. Anne ile babanın güzel bir karşımı şeklinde yanıt verilebilir. Çocuk bu şekilde anlamıyorsa görsel olarak göstererek de anlatılabilir. Ancak çocuğun yaşına ve düzeyine uygun anlatımlar onun açısından önemlidir (Yavuzer, 2003).
MASTÜRBASYON
Okul öncesi dönem de 2.5 yaş döneminden itibaren mastürbasyon (özdoyum) davranışı gelişebilmektedir. Genel de sürtünme olarak dışa yansıyan bu davranış belli oranda yapıldığı takdirde cinsel enerjinin dışarı yansıması olduğundan normal kabul edilir.
Çocuk kendi cinsel organının farkına varır ve onu elleyerek ya da sürtünerek ondan haz aldığını fark eder ve bu davranışı devam ettirir. Temel olarak çocuğun kendi bedenin farkına varmasının bir parçasıdır ancak çocuk sürekli olarak bu davranışı devam ettirdiğinde artık bedeni tanıma değil de altta yatan farklı bir sorunun habercisi olabilmektedir.
Anne babasından yeteri kadar ilgi ve şefkat alamayan çocuklarda yani duygusal olarak yoksunluk yaşayan çocuklar da mastürbasyon normal bir davranış olmaktan çıkarak alışkanlık haline dönüşebilir. Bunun haricinde aile içi çatışmalarda, yeni bir kardeş doğumunda, bebeklik döneminde sürekli yalnız bırakılmış çocuklarda da mastürbasyon görülebilir.
Ebeveyn çocuğunun mastürbasyon yaptığını fark ettiğinde kesinlikle çocuğunu cezalandırmamalıdır. Durumu kontrollü olarak takip etmelidir. Çocuğun evde ve okulda hoşuna gidecek faaliyetlere yönlendirilmesi önemlidir. Çocuğa yaşına uygun cinsel bilgiler verilmeli ve sorduğu sorular yanıtsız bırakılmalıdır. Duygusal olarak yanında olduğunuz mesajı verilmelidir. Tüm yapılanlara rağmen davranış sıklığını arttırarak devam ediyorsa o zaman profesyonel desteği alınmalıdır.
KAYNAKLAR
Cinsel Gelişim, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi. Milli Eğitim Basımevi, Ankara, 2011 Yavuzer, 2003 Çocuğu Tanımak ve Anlamak, Remzi Kitapevi Yurdakul, 2006 Çocuk ve Cinsellik, Kare Yayınları
